Serebral Palsi Olan Çocuklarda Görme Bozukluğunun Doğal Seyri

Serebral Palsi Olan Çocuklarda Görme Bozukluğunun Doğal Seyri.

Jessica Galli, Erika Loi, Stefano Calza , Serena Micheletti , Anna Molinaro , Alessandra Franzoni, Andrea Rossi , Francesco Semeraro, Lotfi B Merabet, Elisa Fazzi 

Natural history of cerebral visual impairment in Children with Cerebral Palsy 

Dev Med Child Neurol. 2025 Apr;67(4):486-495.

doi: 10.1111/dmcn.16096. Epub 2024 Sep 24.

ÖZET (ABSTRACT):

Amaç: Serebral palsili (SP) çocuklarda serebral görme bozukluğunun (CVI) doğal seyrini boylamsal değerlendirmek ve erken dönemde görülen hangi görsel belirti veya bulguların okul çağında bilişsel görme bozuklukları (CVD’ler) ile ilişkili olduğunu belirlemek.

Yöntem: SP ve CVI tanısı olan 51 birey, üç zaman noktasında oftalmolojik, okülomotor ve temel görsel fonksiyon değerlendirmelerinden geçirildi: T0 (6–35 ay), T1 (3–5 yaş) ve T2 (≥6 yaş). Ayrıca T2’de bilişsel görme değerlendirmesi yapıldı. İlgilenilen sonuçları modellemek için genelleştirilmiş tahmin denklemleri (ikili) ile lojistik regresyon ve kümülatif bağ modeli (ordinal) kullanıldı.

Bulgular: Oftalmolojik bozukluklar zaman içinde genel olarak sabit kaldı; ancak göz dibi (fundus) anormallikleri (T1–T0, p = 0.01; T2–T1, p = 0.02; T2–T0, p < 0.01) ve sıklığı yaşla artan şaşılıkta artış görüldü (T2–T0, p = 0.02; ayrıca p = 0.05). Buna karşılık fiksasyon (T1–T0, T2–T0, p < 0.01), düzgün takip (smooth pursuit) (T2–T1, T2–T0, p < 0.01), sakkadlar (T1–T0, T2–T1, T2–T0, p < 0.01) ile görme keskinliği, kontrast duyarlılığı ve görme alanı (T1–T0, T2–T0, p < 0.01) zamanla iyileşme gösterdi. Erken dönem okülomotor işlev bozukluğu, T2’de CVD ile ilişkili bulundu.

Yorum: Her yaş döneminde,  tüm çocuklarda CVI tanısı doğrulanmış olmasına rağmen, çeşitli görsel belirti ve bulgular zaman içinde iyileşmiştir; bazı durumlarda T1 ve T2’de tam düzelme görülmüştür. Bu bulgular, SP ile ilişkili CVI’nın gelişim sürecinde “kalıcı” ancak “değişmez olmayan” bir doğaya sahip olduğunu vurgulamaktadır.

Serebral Görme Bozukluğu (SGB), gözden beyindeki birincil görme merkezine gelen bilgilerin, nörolojik bir etmenle işlenmesindeki bozukluğu ifade eder. Çocuklarda sıklıkla göz muayenesi normaldir ve/-ya atipik görsel davranışlar, göz muayenesi ile izah edilemez. SGB, çocukluk çağı en sık rastlanan az görme etmenidir. SGB'da gözün temel işlevleri (Görme keskinliği, kontrast görme, görme alan kayıpları), göz hareket bozuklukları, bilişsel görme bozuklukları (tanıma güçlükleri, görmenin yönlendirdiği hareketlerde beceri kayıpları) vardır. Serebral palside %69-76 oranında SGB olduğu bildirilmektedir. Değişik yaş dönemlerinde SGB fizik çevre, görsel uyarı programları ile farklı süreçlere evrilebilir.

“CVI’nin doğal seyrinin nesnel olarak tanımlanması, ailelere verilen danışmanlığın ve sunulan girişimsel stratejilerin geliştirilmesi ile olası habilitasyon müdahalelerinin zamanlaması ve etkinliğinin değerlendirilmesi açısından hayati önem taşımaktadır.” (Makaleden alıntıdır.)

Araştırmacılar, SGB ile birlik de olan serebral palside zaman içinde görme bozukluğunun seyrini izlemek amacı ile boylamsal bir çalışma yaptılar.

“CVI ve CP’li çocuklarda görme işlevlerinin zaman içindeki gelişimini incelemek için uzun süreli bir çalışma yaptık. Bu çalışmada: (1) çocukların görme özelliklerini ayrıntılı olarak değerlendirdik, (2) erken dönemdeki hangi görme belirtilerinin okul çağında ortaya çıkan sorunlarla ilişkili olduğunu araştırdık ve (3) hangi faktörlerin daha iyi ya da daha kötü görsel sonuçlarla bağlantılı olduğunu analiz ettik.” (Makaleden alıntıdır)

Çalışma kapsamına nörolojik ve radyolojik olarak serebral palsi olan ve birlikte nörovizüel değerlendirme ile serebral görme bozukluğu olduğu saptanan 65 çocuk alındı. Çocuklar yaşlarına göre T0 (6-35 ay), T1(3-5 yaş), T2 (6 yaşdan daha büyük) 3'e ayrıldı. Nörovizüel değerlendirmede oftalmolojik bulgular: sikloplejik refraksiyon değerleri, ön segment ve gözdibi muayenesi, gözün motor becerileri (okülomotor beceriler); şaşılık, konverjans, nystagmus, takip hareketleri, sakkadlar), görme keskinliği, kontrast görme ve görme alanı değerlendirildi. Bilişsel görme muayenesi, okul çağındaki çocuklarda yapıldı ve bu amaçla görsel algı ve gözün motor becerileri araştırıldı.

Elde edilen bulguların, 3 yaş grubu içindeki iyileşme, daha kötüye gitme durumları takip edilerek, gruplar arasında nörovizüel olarak kıyaslamalar yapıldı.

Çalışma sonrasında aşağıdaki saptamalar bildirildi.

Bu çalışmada astigmatizma ve hypermetropi stabil kaldı ama yaş ilerledikçe myopinin gelişebildiği saptandı.

Şaşılık ileri yaşlarda daha belirginleşti ve sık görüldü. İçe kayma zamanla dışa kaymaya döndü.

Zaman içinde göz hareketlerinin iyileştiği, özellikle odaklanma süresinin belirgin arttığı, çocuğun iki nesne arasında bakış değiştirme becerisinin geliştiği tespit edildi. Araştırmacılar odaklanma becerisi artmasının günlük yaşam aktivitelerine olumlu etki yaptığını belirttiler.

Okul öncesi döneme göre özellikle okul döneminde görme keskinliği ve kontrast görmenin arttığı, okul çağında da görme alan kayıplarının daha iyileştiğini saptadılar.

Bilişsel gelişimde, gözün motor işlevlerinin ve duyusal becerilerinin(görme keskinliği ve kontrast görme) daha iyileşmesi ile bilişsel fonksiyonların daha olumlu geliştiğini bildirdiler. Bu nedenle erken müdahale çalışmalarında, görme re/-habilitasyonunun önemine vurgu yaptılar. 

Çalışma serebral palside ailelerin bilgilendirilmesi, görmenin boylamsal (zaman içinde) gelişiminin göz önüne alınarak, serebral palside serebral görme bozukluğunun re/-habilitasyon çalışmalarının yönlendirilmesi, zamanlaması ve  gelişimin her basamağının daha olumlu olması açısından önemlidir.