Görme ve İlave Engelli Çocuklarda Gelişim ve Görmenin Değerlendirilmesi

Erken çocukluk döneminde geçerli teoriler ve yeni kavramlar

Günümüzde y.d.ın, en baştan itibaren pasif alıcı değil, aktif bir öğrenici olduğu ve gelişimlerinin kendi otonomileri ile organize ettikleri bir süreç olduğu kabul edilmektedir.

Eski, tüm çocukların gelişimin belirli basamaklarından gectikleri görüşü yerine, bugün, her çocuğun gelişimin kilometre taşlarına ulaşmada bireysel farklılıklar gösterebileceği bilinmektedir. 

---

Yeni doğanın çevresi ile etkileşmesi, görmesinin işlerlik kazanabilmesi için:

• Gözlerin görsel bilgiye ulaşacak şekilde kafa ve boyun kaslarının duruş pozisyonlarını ayarlayan,
• Çevredeki hedefe değecek veya kaçacak şekilde, vücud bölümlerinin hareket sinerjilerini sağlayan,
• Boşlukda gözlerin hareketini, gövde ve diğer vücud bölümlerinin hareketleri ile eş güdüm içinde çalıştıran nöronların SSS her seviyesinde gelen etkiye tepki verecek şekilde kaynaşması şarttır.

---

GÖRME VE/-YA İLAVE ENGELLİ ÇOCUKLARIN GELİŞİMİ, MOTOR GELİŞİM

• Prone pozisyonda başın kaldırılması görme – vestibüler - servikal sistemdeki sinerjik reseptörlerin gelişimini ve koordineli çalışmasını sağlar, ekstansiyonu başlatır.
• GEÇ'da görsel uyarı olmadığı için bu triad geç gelişir, çocuk prone pozisyonu kullanmaz. Kafa kontrolü geç olur. Yere bakan çocuk etrafı araştırmak üzere harekete geçme gereği duymaz.

GÖRME VE/-YA İLAVE ENGELLİ ÇOCUKLARIN GELİŞİMİ, MOTOR GELİŞİM

• Asimetrik boyun refleksi, gören çocukta yukarı bakmayı, kafayı çok yönlü çevirmeyi ve uzanmayı başlatır. Bu refleksle orta hatta ellerine bakar, cisimleri manüple eder ve araştırırlar.
• GEÇ'da görme kullanılmadığı için kafayı çevirmez, bu nedenle vücut rotasyonu gecikir, orta hatta eller kullanılmaz. Asimetrik postür uzun süre devam eder.

GÖRME VE/-YA İLAVE ENGELLİ ÇOCUKLARIN GELİŞİMİ, MOTOR GELİŞİM

• Görme-el becerilerinin kullanılmaması, GEÇ'da görsel uyaranlara uzanma becerisinin gelişimini engeller, çevresi ile işitme yolu ile ilişki kurar. Kulak-el koordinasyonu birinci yaşın sonunda gelişir.
• Uzanma, göz-el becerilerinin gelişmesi, gören çocukta kendisinin yönlendirdiği oyun halini alır ve hareketi geliştirir, sebeb-sonuç ilişkisini öğretir.
• Görsel bilgi, vestibüler, proprioseptif, taktil duyularla birleşerek hareket sırasında vücud kısımları, planı, yönelim konusunda gören çocuğu bilinçlendirir.
• GEÇ'da uzaysal, mekansal ilişkilerin kurulması, vücud bölümlerinin tanınması, lateralite, dokunma ve işitme duyusuna dayandığı için, gecikmiştir.

GÖRME VE/-YA İLAVE ENGELLİ ÇOCUKUKLARIN MUKAYESELİ GELİŞİMİ

İLETİŞİM

• İlk 6 hafta içinde anne ile göz teması kurulur.
• İlk 6 ay içinde değişik seslerle çevre ile temas kurar, yüz ifadelerini anlarlar.
• 2 yaşın sonunda elindekini verir, işaret eder, başkaları ile iletişim kurar, taklit eder.
• Anne ile göz teması kurmayan çocuğa önce anne daha sonra da çevresi yanıt alamadıkları için küserler, çocuk yalnızlığa itilir.

---

Görme ve/-ya ilave engelli çocukta görmenin değerlendirilmesi

• Rutin göz muayenesi: Göz sağlığına dönük, kırma kusuru, akkom., görme alanı, yakın-uzak görme, göz hareketleri ve koordinasyonunu inceler.
• İşlevsel görmenin değerlendirilmesi: Klinik ortam dışında, gerçek yaşam koşullarında kişinin kullandığı görüşü değerlendirir.
• Kapsamlı az görme değerlendirilmesi: Az görmeye yardımcı optik sistemlerin verilmesi, görmeye yardımcı olmak üzere çevrenin düzenlenmesi, görmenin arttırılması için görsel işlevlerin yönlendirilmesi çalışmasını kapsar.

  ---