SGB'da Görmenin Değerlendirilmesi

Görmenin İşlevleri ve İşlevsel Görme

Görme engelli çocukları az görenler ve körler olmak üzere iki grupta inceleriz.

AZ GÖRME: Tıbbi ve cerrahi müdahale sonrasında, optik düzeltmeye rağmen, iyi gören gözde görmenin 20/70 den az olması, veya görme alanının belirgin daralmış olması durumudur. Günlük yaşam becerilerini, iletişim, yakınçalışma, öz bakım, mekansal – uzaysal konumlanmada görsel sorun yaşayanlar az görenlerdir.

KÖRLÜK: Işık dahi görememe durumudur.

KANUNİ KÖRLÜK: İyi gören gözde görme keskinliğinin 20/200 olması veya santral 20 derecelik görme alanı varlığında, kişilerin sosyal haklardan yaralandırılmaları için yapılmış bir tanımlamadır.

---

Görme bozuklukları nedenlerine, anatomik tutuluma göre veya gelişimsel ve işlevsel sonuçlarına göre sınıflandırılır.

•  Anatomik tutuluma göre; ön görme yolları (Gözümüz ve optik sinir) arka görme yolları ( serebral görme bozukluğu, SGB),
• Nedenlerine göre sınıflandırmada: göze ait bozukluk nedenleri, SGB neden olan etmenlerden tamamen farklıdır.
• İşlevsel sonuçlarına göre sınıflandırma , çocuğun eğitim ve re/-habilitasyon planlamasını yapabilmek için görme bozukluğunun görsel davranışlarını, gelişimini ve adaptif stratejilerini anlamamız için önemlidir. 

---

S/KGB ÇOCUKTA RUTİN GÖZ MUAYENESİ ÇOCUĞUN NEYİ
NASIL GÖRDÜĞÜNÜ İZAH ETMEZ.

Klinik göz muayenesi anatomik ve fonksiyonel olarak gözü muayene eder.

 

Göze ait nedenlerle az görmede, formal yöntemlerle, klinik de görmenin işlevlerini değerlendiririz. Bu rutin, her göz hekiminin yaptığı muayenedir. 15-20 dakika sürer.

Ön görme yollarına ait görmenin işlevleri;

• Görme keskinliği
• Kontrast görme
• Görme alanı
• Işığa karşı hassasiyet
• Renk görmedir

---

SGB'da görmeyi değerlendirmek için işlevsel görme muayenesi uygulanır.

• Görme keskinliği göze ait nedenle az gören çocukta takip ve tedavinin etkinliği açısından önemli bir değişkendir ancak SGB'da sıklıkla görme keskinliği tam veya tama yakındır.
• İşlevsel görme muayenesi, çocuğun günlük yaşamda, okurken, yürürken, oyun oynarken, sosyal ilişkilerdeki görsel davranışlarını, tanıma, yol bulma becerilerini inceler.
• Rutin göz muayenesini göz hekimi yapar, işlevsel görme muayenesini kilinikte SGB konusunda uzmanlaşmış hekimin vereceği rapor doğrultusunda ilgili disiplinlerde yapar ve kendi disiplinleri açısından değerlendirir.

---

İşlevsel görme bir işi planlama ve uygulamada kullandığımız görüştür.

• İşlevsel görme muayenesinde görme bozukluğunun hangi seviyede olduğu önemlidir. Amacı, çocuğun neyi, nasıl, nerede gördüğünü anlamak, görme duyusu ile en iyi öğrenme koşullarını belirlemektir.
• Görme keskinliği ve görme alanı iyi olan çocuk, görsel algı ve göz hareket bozuklukları nedeni ile ağır görme engelli olabilir.

Kapsamlı bir işlevsel görme muayenesinin amacı; 

‘Bütün çocuk’ için görmeyi değerlendirmektir.

• Muayenede izleme önemlidir ve ne zaman, nerede, neyi, nasıl ve ne şekilde gördüğü araştırılmalıdır.
• SGB'de her çocuk biriciktir.
• İşlevsel görme muayenesini yapan hekim aileyi de bilgilendirirken çocuğun farklı davranışlarını yukarıdaki soruları açıklayacak şekilde detaylı anlatmalı ve aileye zaman ayırmalıdır.
• Annelerin asla yapmamaları gereken, çocuğun görsel davranışlarını, kendilerini referans alıp değerlendirmeleridir.

---

Bütün çocuk (WHOLE CHILD) yaklaşımı nedir?

Çocukların gelişim ve öğrenmesinin
tüm alanlarını destekleyen, sosyal-duygusal ve bilişsel
becerilerden,
okuryazarlık, matematik ve fen anlayışına, ilgi alanlarına ve
yeteneklerine duyarlı olarak
öğrenmelerini ve düşünmelerini teşvik eden,
böylece doğal meraklarını ve daha fazlasını keşfetme ve
öğrenme isteklerini derinleştirmelerini sağlayan
güçlü bir stratejidir.

---

• İşlevsel görme muayenesi sonrasında, konusunda uzmanlaşmış göz hekimi, bulgularını ve raporunu yazar.
• Bu rapor çocuğun gelişimi, erken müdahale programlanması, BEP, öğrenme ortamının belirlenmesi açısından yol haritası konumundadır.
• Rapor sonrasında tüm uzmanlar, kendi disiplinleri ile ilgili olarak çocuğun işlevsel görmesini değerlendirir.
• Oryantasyon ve hareket terapistleri ile yardımcı destek cihaz kullanacaklar için de ilgili disiplinler uygulamalar yaparlar.
• İşlevsel görme değerlendirilmesi, çocuğun yaşına ve gelişim basamağına göre belli aralıklarla tekrarlanır.

---

Görme ve/-ya çoklu engeli olan çocuklarımızda kapsamlı görme muayenesini aşağıdaki gibi şematize edebiliriz. 

---