Beyin plastisitesi nedir?

Beyin plastisitesi nedir?.

Serebral Görme Bozukluğunda Beyin Plastisitesi

  • Beyin yaşam boyu değişebilir ve değişik koşullara adaptasyon sağlar. Buna Plastisite veya ‘nöral plastisite’ denir.
  • Yaşanan tecrübeler, davranışlar, çevresel etmenler nöroplastisiteyi etkiler.
  • Plastisite bilişsel, duyusal ve davranışlarımızda ki gelişimlerde önemlidir.

Beyin plastisitesinde (BP), yaşanan tecrübeler, sinir hücreleri ve ileti yollarında yapısal ve işlevsel olarak değişikliğe neden olur. 

  • BP 0-3 yaş da en yüksek seviyededir. Zamanla azalarak yaşam boyu devam eder.
  • BP de, yeni tecrübe ve uyaranlara, sinir ileti yollarının yeniden organize olması, eskilerin güçlenmesi, yeni sinapsların oluşumu ile gerçekleşir.
  • Hafıza, dikkat, dil öğrenme, piyano çalma, araba kullanma, problem çözme becerileri BP ile geliştirilebilir
  • Beyin kanaması, hypoksi, beyin iltihapları gibi beyin patolojilerinde re/-habilitasyonda duyusal ve motor iyileşmeler için BP destekleyici programlar uygulanır.
  • 0-3, 3-6 yaş dönemi doğumsal SGB da; BP nin en güçlü dönemi olduğu için erken müdahale çalışmalarında görme çok önemlidir.
  • Beynin farklı işlevsellik gösteren alanlarında BP için kritik dönemler farklılık gösterir.

BP etkileyen faktörler 

  • Yaş
  • Uyaranın tipi ve gücü
  • Beyin bölgesi
  • Beyin hasarı varlığı
  • Çocuğun uyarandan motive olması 

Görme bozuklukları ve BP

  • Ön görme yollarına bağlı doğumsal körlükte, nöroplastisite çok iyi çalışılmış, yapısal ve işlevsel olarak gösterilmiştir.
  • Doğuştan körlükde birincil görme korteksi kalınlaşır, işitme, dokunma, koku almaya duyarlı bölgeler oluşur. FMRG (işlevsel manyetik rezonans görüntüleme) ile radyolojik olarak bu gösterilmiştir.
  • Buna karşın birincil korteksde görme ile ilgili alanlar azalır
  • SGB çok geniş bir yelpazede farklı derecelerdegörme bozukluğunu kapsadığından,BP ile oluşan yapısal değişiklikleri göstermek zordur.
  • SGB da işlev bozukluğu olan alanların gösterilemiyor olması, çocukların tanı almamasına veya yanlış tanılanmasına neden olmaktadır.
  • Körlük nedeni ile ilgili BP çalışmalar beynin uyum kabiliyeti, gelişimsel katkıları hakkında bilgimizi arttırır.
  • Görme çalışmalarının SGB da BP katkılarının nasıl olduğu hakkında bilgilerimiz kısıtlıdır.
  • Klinik olarak olumlu habitülasyon çalışmalarını saptasak da, yapısal değişiklikleri kanıta dayalı tıp açısından göstermek üzere ileri düzey görüntüleme yöntemleri çalışmaları gerekmektedir.

Görme yollarının FMRG ile gösterilmesi

Merabet L ve ekibinin yürüttüğü çalışma ile sağda (A) gören kişinin, ortada (B) kör kişinin ve en solda (C) SGB olan kişide beyinde ki görme yollarının FMRG ile gösterilmesi.

- Martin MB et al,cerebral versus ocular visual impairment, the impact on developmentalneuroplasticity, Front Psychol. 2016 Dec 26;7:1958. doi: 10.3389/fpsyg.2016.01958. eCollection 2016. Review. PMID: 28082927

Sonuç olarak: SGB gelişmiş ülkelerde drostik bir şekilde artarken tanılamada, beyin-davranış ilişkilerini anlama da, BP nin nöromodülasyonunu incelemede daha iyi gelişmiş görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç vardır ve bu alanda sürekli bilimsel ve teknik çalışmalar devam etmektedir.

Kaynakcalar

  • Burton H, Snyder AZ, Conturo TE, Akbudak E, Ollinger JM, Raichle ME (2002) Adaptive changes in early and late blind: a fMRI study of Braille reading. Journal of neurophysiology, 87:589–607.
  • Dutton GN (2011) Structured history taking to characterize visual dysfunction and plan optimal habilitation for children with cerebral visual impairment. Developmental medicine and child neurology, 53:390.
  • Bennett RC, Bauer C, Bailin ES, Merabet LB (2019) Neuroplasticity in Cerebral Visual İmpairment (CVI):Assessing functional vision and the Neurophysiological Correlates of Dorsal Stream, Neurosci Biobehav Rev Oct 23;108-181
  • http:// www. wreic. org / uploads/1/2/4/3/124370579/bauer_2__1030-12pm_x.pdf