Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu ve Serebral Görme Bozukluğu; Aralarındaki ilişki nedir?

Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu ve Serebral Görme Bozukluğu; Aralarındaki ilişki nedir?.

Serena Micheletti, Marika Vezzoli, Jessica Galli, Paola Mattei, Andrea Rossi, Giulia Paderni , Lotfi B. Merabet , Elisa Fazzi, Developmental coordination disorder and cerebral visual impairment: What is the association?

Research in developmental Disabilities 162 (2025) : 105019

www. elsevier .com /locate /redevdis 

https:// doi .org/ 10.1016 / j.ridd.2025.105019

ÖZET (ABSTRACT):

Giriş: Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu (DCD) olan çocuklar, yalnızca motor planlama alanında değil, aynı zamanda görsel algı ve görsel-motor entegrasyon becerilerinde de güçlükler yaşamaktadır. Bu durum, Serebral Görme Bozukluğu (CVI) olan çocuklara benzerlik göstermekte ve iki durumun ayırt edilmesini zorlaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, DCD ve CVI’li çocukların klinik, nöropsikolojik ve işlevsel görme ile ilişkili becerlerindeki benzerlikleri ve farklılıkları belirlemektir.

Yöntem: DCD tanılı 65 çocuk (ortalama yaş: 8 yıl 1 ay; SS: 1 yıl 6 ay) ve CVI tanılı 35 çocuk (ortalama yaş: 8 yıl 5 ay; SS: 2 yıl 6 ay) üzerinde şu alanlarda değerlendirme yapılmıştır:

  • Nöropsikolojik profil (bilişsel, görsel-bilişsel ve motor koordinasyon becerileri)
  • Görme keskinliği

Ayrıca, işlevsel görme ile ilgili sorunları değerlendirmek ve katılımcıları gruplandırmak için CVI Envanteri (CVI-I) kullanılmıştır.

Bulgular: Görsel dikkat, görsel algı, genel motor koordinasyon ve görsel yapılandırma puanları iki grup arasında farklılık göstermemiştir. Bununla birlikte, CVI’li çocukların:

  • Zihinsel (entelektüel)
  • Görsel
  • Görsel-bilişsel
  • Motor becerilerde daha düşük performans gösterdiği bulunmuştur.

Örtüşme indeksi, incelenen değişkenlerin çoğunda iki grup arasında önemli bir örtüşme olduğunu doğrulamıştır.

CVI-I’de yer alan altı ayırt edici soru, çocukları iki gruba ayırmıştır:

  • Birinci grup: Daha fazla CVI’li çocuk (%62,9) ve daha ağır nöropsikolojik profil
  • İkinci grup: Daha fazla DCD’li çocuk (%86,7)

Sonuç:

DCD ve CVI hem benzerlikler hem de farklılıklar göstermektedir. Aşağıdaki durumlar, DCD’li çocuklarda CVI açısından tarama yapılması gerektiğini düşündürmelidir:

  • Düşük görme keskinliği
  • Düşük IQ puanları
  • Şiddetli görsel-motor entegrasyon güçlükleri
  • İnce motor beceriler ve denge ile ilgili sorunlar

Belirli işlevsel görme ile ilgili problemler, bu iki durumun ayırt edilmesine yardımcı olabilir.

Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu ve Serebral Görme Bozukluğu; Aralarında ki ilişki nedir?

Gelişimsel koordinasyon bozukluğu (GKB), halk arasında dengesiz, sarsak beceriksiz çocuk vasıfları ile nitelendirilen çocukları kapsar. Bu çocuklarda motor işlemleme süreçlerinde sorunlar, günlük yaşam aktivitelerinde sıkıntılar mevcuttur. Akademik becerilerde olumsuz etkilenmiştir. Dikkat eksikliği, okuma -yazma güçlükleri, zihinsel imgeleme sorunları, zayıf benlik algısı ve özgüven eksikliği vardır.

Serebral görme bozukluğunda (SGB), günlük yaşamda benzer şekilde dikkat dağınıklığı, öğrenme güçlükleri, motor planlamada bozukluk, görsel algı ve mekânsal farkındalık sorunları vardır. Kavramsal olarak iki klinik antitenin, GKB ve SGB nun örtüşen semptomları nedeni ile tanılama da ayırım yapmak zordur. Bu çalışma da amaç aşağıda ki sorular üzerinden belirlenmiştir:

  1. GKB olan çocuklar ile SGB olan çocukların nöropsikolojik ve görsel profilleri arasında benzerlikler ve farklılıklar belirlenebilir mi?
  2. Ebeveyn değerlendirmelerine dayanan anketlerle ortaya konan işlevsel görme sorunları açısından iki grup arasında benzerlikler ve farklılıklar var mıdır?

Bu amaçla GKB olan 65 çocuk ve 35 yüksek işlevli SGB olan çocuk (Görme keskinliği normal ve normale yakın zeka ortalaması normal sınırlar içinde olan) çocuk çalışma kapsamına alınmıştır. Çocukların yaşları 6-16 arasında idi ve hepsi akıcı olarak İtalyanca dilini konuşuyordu.

Kullanılan testler 

  • Bilişsel muayene de : WISC-IV (IQ ve bilişsel indeksler)
  • Motor beceriler için : Movement Assessment Battery for Children (MABC-2)
  • Görsel-motor entegrasyon: VMI testi
  • Görsel biliş: NEPSY-II alt testleri
  • İşlevsel görme: Bakım veren anketleri (ör.  Gordon Dutton un CVI soru Envanteri)

Çalışma sonrasında temel olarak GKB olan çocuklar SGB na göre, motor becerilerde, zeka  ortalaması (IQ) değerlerinde, görsel dikkat alanında, görsel-motor ve algısal işlemlerde daha iyi performans gösterdiler.

Sözel IQ değerlendirmesinden, sözel yetenek farkları dikkate alındığında bazı koordinasyon becerileri ile görsel dikkat ve algı da anlamlı fark bulunmadı. Bu durum görsel bilişsel işlevlerde örtüşme olduğunu göstermektedir. 

Genel zeka ortalaması  (WİSC_IV), görsel-motor entegrasyon (VMI), ince motor beceriler ve denge (MBAC-2) anlamlı fark olduğu bulundu.

  • Genel IQ (WISC-IV)
  • Görsel-motor entegrasyon (VMI)
  • İnce motor beceriler ve denge (MABC-2)

İşlevsel görmenin değerlendirilmesi sonrasında, günlük yaşamda yaşanan güçlüklerin motor beceriksizlikten çok, görsel dikkat sorunları, hareketi algılamada güçlük, görsel olarak yönlendirilen hareketlerde güçlük gibi görsel işlemleme ile ilişkili olduğu bildirildi.

Sonuç olarak GKB ve SGB  da yaşanan görsel-algısal zorluklar, nöropsikolojik benzerlikler ve günlük yaşam aktivitelerinde zorlanmaların müşterek özellikler olduğu, SGB daha belirgin bilişsel yetmezlik, daha güçlü görsel işlemleme sorunları ve daha ciddi motor ve denge problemleri olduğu saptandı.

Bu çalışma; GKB tanısı alan çocuklarda örtüşen bulgular nedeni ile nörovizüel profili belirlemenin ve işlevsel görme muayenesinin mutlaka yapılarak ayırt edici teşhis açısından SGB nun değerlendirilmesinin önemine vurgu yapmaktır. GKB ve SGB aynı anda var olamaz. Doğru tanı çocuğa uygulanacak erken müdahale, BEP ve tüm ailenin yaşam kalitesi açısından çok önemlidir.